Teatr zawsze będzie częścią życia Krakowa. Od XVII wieku, kiedy to w mieście powstały pierwsze stałe teatry publiczne, sztuka ta podbija serca publiczności, fascynuje i odkrywa nowe talenty w postaci kultowych aktorów – podaje strona krakow-trend.eu.
Na szczególną uwagę zasługują teatry lalkowe, gdzie łączą się nie tylko umiejętności aktorskie, ale także połączenie człowieka z lalką, która w odpowiednich rękach zdaje się ożywać. Kraków ma swoją własną historię lalkarską, która związana jest głównie z Teatrem Groteska.
O historii teatru, jego głównych aktorach i o współczesności można przeczytać w poniższym artykule.
Jak zaczęła się lalkarska historia Krakowa?
Historia Teatru Groteska w Krakowie rozpoczęła się w burzliwym okresie powojennym, kiedy miasto potrzebowało odbudowy, stworzenia czegoś pięknego i nowego, co pomogłoby zapomnieć o strasznych latach nazistowskiej agresji. Wszystko zaczęło się od premiery Cyrku Tarabumba z dnia 9 czerwca 1945 roku.
U początków teatru lalek stało małżeństwo Zofii i Władysława Jaremów, scenografów i reżyserów. Nazywano ich pionierami nowoczesnego pojmowania lalkarstwa i teatru wizualnego w powojennej Polsce. Zanim stworzyli scenę, której poświęcili wiele lat swojego życia, pracowali razem w krakowskim Teatrze Cricot, a następnie w Państwowym Polskim Teatrze Lalek w Grodnie. Dzięki zdobytemu doświadczeniu i własnej wizji tego rodzaju teatru stworzyli szereg popularnych przedstawień – Gdyby Adam był Polakiem, Noc cudów, Męczeństwo Piotra Oheya i inne. Zofia Jarema była dyrektorem Teatru Groteska w latach 1949-1975.
W pierwszych latach swojej działalności teatr lalek prezentował dość nowatorskie spektakle. Repertuar skierowany był zarówno do najmłodszych widzów – dzieci, jak i dla dorosłych. Był to złoty okres działalności instytucji – kreatywność pary i ich podejście urzekały odwiedzających, dlatego teatr cieszył się dużą popularnością.
Nowe kierownictwo i zmiana repertuaru
Kierownictwo teatru zmieniało się na przestrzeni lat. Każdy nowy dyrektor przynosił ze sobą reformy dotyczące repertuaru, własną twórczą wizję tego, co powinno dziać się na scenie.
I tak w 1975 roku na czele Teatru Groteska stanęła Freda Leniewicz, która pracowała na tym stanowisku przez 25 lat. Innowacje zamieniła na klasykę – w tamtym czasie na scenie Teatru Groteska można było zobaczyć klasyczne spektakle dla dzieci. Do najpopularniejszych należały Kopciuszek, Królewna Śnieżka, Alicja w Krainie Czarów.
Po Fredzie Leniewicz kierownictwo teatru lalek objął Jan Polewka, wybitny polski scenograf, artysta i reżyser teatralny. Miał duże doświadczenie, pracował jako scenograf w teatrach w Warszawie, Opolu, Wrocławiu i wielu innych. W przeciwieństwie do swojej poprzedniczki połączył własną wizję teatru lalek z tradycjami wypracowanymi przez poprzednich dyrektorów. Jan Polewka wprowadził także innowacje do repertuaru, wykorzystując elementy kultury Dalekiego Wschodu i malarstwa hiszpańskiego. Prawdopodobnie zainspirowało go do tego doświadczenie współpracy z włoskim reżyserem Giovannim Pampiglione, z którym zrealizował kilka wspólnych przedstawień.
W 1998 roku kierownictwo teatru objął Adolf Weltschek, znany polski reżyser i utalentowany aktor. Współpracę z teatrem rozpoczął początkowo jako kierownik literacki. W ciągu swojego życia Weltschek wystawił ponad 70 spektakli w 20 teatrach i napisał kilka scenariuszy filmowych, więc jego wizja krakowskiej sceny lalkarskiej wykraczała poza mury teatru. Zależało mu przede wszystkim na rozwijaniu wyobraźni i wrażliwości artystycznej widzów, a także na tworzeniu przestrzeni do spotkań i dialogu. Teatrem Groteska kierował do 2023 roku.
Współczesny repertuar teatralny, czyli jak krakowska scena lalkowa przyciąga widzów różnych pokoleń
Te różne podejścia do rozwoju repertuaru i połączone wysiłki tak wielu utalentowanych dyrektorów pomogły stworzyć nie tylko teatr, ale prawdziwy cud artystyczny. Wszystkie spektakle wyróżniają się wysokim poziomem estetycznym, wykorzystując różnorodne formy widowiska teatralnego – żywą scenografię, lalki o różnych technikach animacji, z różnymi maskami, kostiumami i multimediami.
Teatr Groteska zwraca szczególną uwagę na oprawę muzyczną spektakli. Piosenki uzupełniające spektakl teatralny są zrozumiałe, nienachalne, ale jednocześnie niosą ze sobą pewną myśl, morał, który aktorzy chcą przekazać.
W ostatnich latach szczególnie prężnie działa scena dla widzów dorosłych. Dla nich przeznaczone są ekranizacje Moliera, Woltera, Stanisława Lema, Juliusza Słowackiego i wielu innych wybitnych autorów. Tutaj większy nacisk kładzie się na znalezienie odpowiedzi na odwieczne ludzkie dylematy, które tak często nurtują dorosłych widzów.
Każdego roku Teatr Groteska pokazuje około 500 spektakli skierowanych do szerokiego grona odbiorców. A tych w teatrze wciąż nie brakuje – według danych na stronie internetowej Teatru Groteska co roku odwiedza go ponad 100 000 osób. Popularność teatru zwiększają również różne projekty artystyczne i aktywne działania edukacyjne, które przyciągają dzieci, aby zobaczyły zaplecze, zakochały się w lalkarstwie i stały się jego częścią.
