Kraków to miasto, w którym teatralny puls bije w każdej dzielnicy. W wielkich salach gra się klasykę, a kilka ulic dalej, w piwnicach czy byłych fabrykach, rodzą się bezkompromisowe eksperymenty. To miasto potrafi utrzymać równowagę między szacunkiem dla tradycji a pragnieniem nowości. Każda scena to oddzielny świat, a są wśród nich i takie, które nie tylko prezentują spektakle, ale też łamią utarte stereotypy. Jedna z nich ukrywa się na ulicach Kazimierza, a wielu widzów po wyjściu czuje się odmienionych. Mowa o krakowskim Teatrze Barakah, pisze krakow-trend.eu.
Przestrzeń dla eksperymentów i dialogu społecznego
To miejsce nazywane jest kulturalnym portalem, który wciąga w wir muzyki, literatury, performansu i dramaturgii. Teatr został usytuowany w murach byłej żydowskiej sali modlitewnej, a ta architektoniczna pamięć w niezwykły sposób rezonuje z każdym przedstawieniem. Klasyka przybiera tam dziwaczne formy, a współczesne teksty wystrzeliwują nieoczekiwanymi sensami. Spektakli nie tylko się tam ogląda – nimi się żyje, a o ich intrygujących ideach dyskutuje się jeszcze długo po opadnięciu kurtyny.
Teatr Barakah w Krakowie narodził się w 2004 roku z ambitnego marzenia dwójki artystów – absolwenta Krakowskiej Akademii Sztuk Teatralnych Michała Nowickiego oraz absolwentki wrocławskiej akademii, aktorki, scenografki i kostiumografki Moniki Kufel. Dążyli do stworzenia miejsca, w którym sztuka nie będzie znać granic, i w ciągu dwóch dekad udało im się wystawić prawie 70 spektakli, z czego ponad 40 było światowymi premierami.
Każdego roku w Barakah rodzą się co najmniej trzy nowe produkcje, w których tworzeniu biorą udział reżyserzy, aktorzy, kompozytorzy i scenografowie z całej Polski. W rozmowie z dziennikarzami „Dziennika Polskiego” Monika Kufel wyjaśniała, że od samego początku Teatr Barakah był pomyślany jako przestrzeń, w której forma zawsze podporządkowuje się treści. Jego twórcy nie chcieli unikać trudnych tematów, ponieważ teatr, który ignoruje prawdę, traci sens swojego istnienia.
Serce śmiałej sztuki w Krakowie
Barakah szybko stał się rozpoznawalnym głosem współczesnego polskiego teatru, który porusza zarówno ostre tematy społeczne, jak i najdelikatniejsze ludzkie emocje. Nazwa „Barakah” tłumaczy się z języka arabskiego i hebrajskiego jako „błogosławieństwo”, „istota życia”, „dar Boży”, co idealnie odzwierciedla istotę teatru. Nazwa tworzy jasny i pozytywny obraz – dokładnie taki, jaki teatr przekazuje swoim widzom. W Barakah powstają spektakle, które nie tylko godnie reprezentują Kraków na polskich i międzynarodowych festiwalach, ale też zdobywają prestiżowe nagrody. Wśród nich jest Nagroda im. Leona Schillera, która jest uważana za najwyższe wyróżnienie w polskim teatrze. Ale Barakah to nie tylko ambasador polskiej sztuki za granicą. Prezentuje również krakowskiej publiczności europejskie produkcje, wplatając w swoje artystyczne płótno światowe historie i głosy.
To prywatny teatr repertuarowy, który od kilkudziesięciu lat wyróżnia się z listy typowych przestrzeni kulturalnych. Jest finansowany głównie z dotacji konkursowych i działalności statutowej. Śmiało tworzy oryginalne inscenizacje w duchu teatru współczesnego, które bez wahania komentują i prowokują do dialogu z otaczającą rzeczywistością. W repertuarze znajdują się kultowe dzieła literackie: „Dzieci z dworca Zoo”, „Inni ludzie”, „Matka Joanna od Aniołów”, „Psy ras małych”. Uwielbiane są również adaptacje znanych filmów, wśród których są „Twin Peaks: Zapukam do czerwonych drzwi”, „Strada” i „Przełamując fale”. Do najciekawszych spektakli widzowie zaliczają: „Amorię”, „Idiotów. Spa!”, „Personę K2” oraz „Requiem dla snu”.
Niestandardowe rozwiązania niestandardowego teatru
Repertuar Barakah nie ogranicza się tylko do klasyki. Można tam zobaczyć kreatywne inscenizacje „Po drugiej stronie zera, czyli jak pokochałam bombę”, „Rozmaryn”, „Marzyciele”, „Jenner: Stawanie się sobą: Świat według Kardashianów”, „Dezerterzy: Terapia LSD”. Pierwszy taki spektakl, „Szafa”, wywołał duży oddźwięk w Europie, a Monika Kufel otrzymała nagrodę za kunszt aktorski na Międzynarodowym Festiwalu Aktorów Europy w Macedonii. Wśród hitów teatru jest jedna z najsłynniejszych sztuk XXI wieku, „Szajse”, która otworzyła Hanocha Levina polskim widzom, oraz „Jednoręki ze Spokane”, który zapoznał krakowian i gości miasta z twórczością Martina McDonagha na długo przed jego hollywoodzkim triumfem.
Niezwykłe spektakle Barakah to nowoczesny, modernistyczny teatr, który łączy taniec, performans, muzykę na żywo, wideoart i, oczywiście, grę aktorską, która burzy umowne ściany i aktywnie angażuje widzów w proces. Odwaga zespołu twórczego teatru objawia się także w projektach takich jak „Noce Waniliowych Miszy” – najsłynniejsze krakowskie kabaretowe show, które już dawno stało się legendą miasta.
Między sztuką a wyzwaniem społecznym
Teatr Barakah jest właściwie jedynym teatrem w Polsce, który nie tylko tworzy spektakle, ale też prowadzi zakrojone na szeroką skalę kampanie społeczne. Zespół wspiera najbardziej narażone grupy mieszkańców Krakowa, pomagając im na wszelkie możliwe sposoby. Szczególną uwagę twórcy Barakah poświęcają współpracy ze społecznością LGBT, co zaowocowało stworzeniem jedynego w Polsce „Drag Queen Revue” – barwnego, prowokacyjnego i niezapomnianego show, które trzymało widzów w napięciu przez kilka sezonów. Potem nadszedł „New Revue” – inny format, w którym śmiało poruszano ostre tematy i rzucano wyzwanie stereotypom. Ponadto teatr zrealizował szeroko zakrojony projekt społeczno-artystyczny „UWAGA! Strefa LGBT”, który trwał w latach 2021–2022. W jego ramach powstała kampania „Jestem!”, mająca na celu zwiększenie widoczności i wsparcie dla społeczności LGBT.
Barakah w Krakowie pozostaje również przestrzenią edukacji i integracji. Co roku odbywają się tam popularne warsztaty teatralne, choreograficzne i muzyczne, które gromadzą ludzi o różnym doświadczeniu życiowym i sprzyjają ich twórczej realizacji. Jednak za swoją odważną postawę zespół aktorski musiał zapłacić wysoką cenę: w 2021 roku z powodu projektów społecznych „UWAGA! Strefa LGBT” i „New Revue: Powrót” Barakah pozbawiono państwowego finansowania z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Taka niełaska trwała aż do końca kadencji ówczesnego rządu. Dla niezależnego teatru był to poważny cios, który znacznie ograniczył możliwości nowych inicjatyw artystycznych.
Kiedy sztuka staje się głosem społeczności
Oprócz pokazów niezwykłych spektakli teatralnych, Barakah aktywnie uczestniczy w różnorodnych wydarzeniach artystycznych, których co roku odbywa się ponad 200. Taka postawa czyni teatr unikalnym miejscem sztuki twórczej nie tylko w Krakowie, ale i w całej Polsce. Stale odbywają się tam jam sessions, wieczory literackie, wystawy malarstwa, grafiki i fotografii, a także pokazy filmowe, które przyciągają zróżnicowaną publiczność. Barakah to jeden z najpopularniejszych klubów koncertowych w mieście, gdzie występują zarówno znane polskie zespoły, jak i muzycy z Austrii, Białorusi, Chorwacji, Czech, Francji, Islandii, Izraela, Kanady i wielu innych krajów Europy.
Wiele wydarzeń gości teatralne art cafe Barakah – klimatyczna przestrzeń artystyczna, która została uznana za jedną z najlepszych w Krakowie i otrzymała certyfikat „Najlepsze Miejsce” w wyniku ankiety przeprowadzonej wśród dziesiątek tysięcy Polaków. Jeden z założycieli teatru, Michał Nowicki, w wywiadzie dla „Gazety Wyborczej Kraków” podkreślał, że każda produkcja Barakah jest postrzegana przez zespół jako zaproszenie do wspólnej podróży. Dla niego osobiście widz w tym teatrze zawsze był nie tylko odbiorcą, ale pełnoprawnym współtwórcą tego, co działo się na scenie.
Scena, która mówi językiem wolności
Takie teatry jak Barakah odgrywają kluczową rolę w życiu kulturalnym Krakowa, czyniąc miasto nie tylko centrum tradycyjnej sztuki, ale też przestrzenią dla śmiałych eksperymentów i dialogu społecznego. Barakah otwiera przestrzeń dla głosów, które często pozostają poza uwagą społeczeństwa, i oferuje widzom nie tylko spektakl, ale cenne doświadczenie, które zmienia perspektywę. Właśnie dzięki Barakah i innym niezależnym teatrom Kraków zachowuje swój status intelektualnej stolicy, gdzie historia i współczesność spotykają się, a sztuka staje się motorem zmian i inspiracją dla utalentowanej młodzieży.
