Wypoczynek w Krakowie w XIX wieku był raczej monotonny, a czasami kojarzony przede wszystkim z pijaństwem. W całym mieście działało wiele pubów, kawiarni i restauracji, które skupiały pod jednym dachem różne warstwy ludności. Nadszedł jednak czas na nową erę rozrywki dla dobrze wychowanych pań i szanowanych panów, którzy chcieli czegoś więcej niż kabarety i bale. Więcej na ten temat można przeczytać w artykule na portalu krakow-trend.eu.
W Krakowie narodziła się era polskiego kina
Historycy są zgodni co do tego, że era rodzimej kinematografii narodziła się właśnie w Krakowie i datuje się ją na 14 listopada 1896 roku. Tego dnia w teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie wyświetlono film na aparacie braci Lumière.
Ważne jest to, że najwyższe warstwy społeczeństwa nie od razu doceniły tę kulturową innowację. Kino było postrzegane jako rozrywka plebejska, jarmarkowa i absolutnie niskiej jakości, wymyślona dla niewymagającej i szukającej taniej rozrywki publiczności. Jednak kilka lat później ta opinia uległa radykalnej zmianie, gdy w Krakowie zaczęły otwierać się pierwsze kina oferujące asortyment zachodnich nowości. Z kolei odwiedzanie takich miejsc stało się zajęciem nie tylko niższych warstw społeczeństwa, ale także bardzo zamożnych przedstawicieli elity miasta.
Kina końca XIX wieku każdego dnia oferowały swoim widzom spektakularne pokazy, które pozwalały oglądać filmy z całego świata. Spektakle operetkowe, komediowe i dramatyczne prezentowane na dużym ekranie cieszyły się sporym uznaniem krakowian. Ponadto za wskaźnik wykształcenia uznano rozumienie najnowszych innowacji i omawianie ich w środowisku kulturowym.
Budowa narodowej sali teatralnej
W tym okresie branża kina również rozwijała się skokowo. Z inicjatywy prezydenta Krakowa Józefa Dietla zaproponowano budowę nowoczesnego teatru, zgodnego ze światowymi standardami, gdyż jedyna w tym czasie instytucja w mieście nie spełniała współczesnych wymagań i niezbędnych środków bezpieczeństwa.
Ciekawe, że budowa teatru była tak priorytetowa, że w celu jej realizacji na czas nieokreślony odłożono także przygotowywanie zespołu budowli hydrotechnicznych. Uroczyste otwarcie świątyni Melpomeny odbyło się 21 października 1893 roku.
Mimo wysokiego statusu polskiej sceny narodowej, Teatr Miejski od pierwszych dni aktywnie promował śmiałe eksperymenty, balansujące między klasyką a nowoczesną awangardą. Dla reżyserów, którzy później stali się postaciami kultury o światowej sławie, ta scena była swego rodzaju eksperymentalną odskocznią.
Różnorodność repertuaru teatru interesowała zupełnie inne grupy społeczne. Mimo dość drogiej ceny biletów, na odwiedzanie tego miejsca mogła sobie pozwolić nie tylko krakowska elita, ale i klasa średnia. Spektakle polskich dramatopisarzy cieszyły się szczególnym uznaniem wśród miłośników teatru. Wśród nich można wymienić scenografa Stanisława Wyspiańskiego i dramaturga Stanisława Witkiewicza. Dużym zainteresowaniem cieszyły się zachodnie zespoły operowe i baletowe, które przyjeżdżały na tournee do Krakowa z Paryża, Rzymu, Londynu itp.
Dzięki temu ludność Krakowa w XIX wieku nie była pozbawiona możliwości kulturalnego spędzania czasu. Ponadto wyjście do kina czy teatru było dla przeciętnego mieszkańca stolicy królewskiej znaczącym wydarzeniem, do którego przygotowywano się z wyprzedzeniem. Zwyczajem było omawianie obejrzanego dzieła przy filiżance kawy, dzielenie się nowinkami, a zaproszenie dziewczyny do kina było powszechnie uważane za przejaw dobrego tonu.
Jednak kultura masowa zaczęła się rozwijać dopiero w XX wieku, wtedy dopiero nabierała rozpędu i była dla wielu zaskakująca.
