Pod koniec XIX wieku w całej Europie powstała fala zrzeszeń ludowych w różnych organizacjach, klubach, stowarzyszeniach i związkach, jak podaje portal krakow-trend.eu. W ten sposób pojawiły się pierwsze stowarzyszenia sportowe, kluby gimnastyczne, stowarzyszenia nauczycieli, dziennikarzy, związki artystów, teatry chłopskie, chóry i inne.
W tym okresie Polska nie była niepodległa. Powstawanie takich stowarzyszeń jednoczyło ludzi, budziło uczucia patriotyczne i chęć tworzenia historii w niepodległym kraju. Pamięć pokoleń o bogatej polskiej kulturze, tożsamości i wolnościowym duchu niepokornego narodu znalazła swój ślad w muzyce, literaturze i dziełach sztuki.
Powstanie chóru
Pod koniec XIX wieku, w okresie zaboru austriackiego, w Krakowie działały chóry przy Uniwersytecie Jagiellońskim, wielu szkołach i kościołach. Własne chóry organizowali także pracownicy krakowskich fabryk i zakładów. Jednym z takich chórów, który powstał na fali patriotycznych i wolnościowych zapędów, był Chór Robotniczy, który później zmienił nazwę na Lutnia Robotnicza.
Założycielami słynnego kolektywu byli Władysław Teodorczuk, który był jednocześnie kierownikiem drukarni uniwersyteckiej, Stanisław Wyspiański oraz Wojciech Dąbrowa. Członkami chóru byli wyłącznie mężczyźni.
Oficjalna rejestracja i zatwierdzenie statutu nowo powstałej wspólnoty miało miejsce 6 lutego 1899 r. we Lwowie. Pod koniec roku chór liczył 80 stałych członków i 24 niezrzeszonych.
Wspólnota chóralna funkcjonowała jako pełnoprawna firma, w której kwestie dotyczyły nie tylko działalności koncertowej, ale także ekonomicznej, takiej jak znalezienie miejsca na próby, opłacenie usług dyrygenta, zakup nut itp. Ze względu na to, że dochód z koncertów był niewielki, główne środki na potrzeby chóru pochodziły ze składek samych członków chóru. Często ze względu na niskie pensje, które były wypłacane z opóźnieniem, dyrygenci nie pozostawali z chórem długo.
Pierwszym dyrygentem chóru był Grzegorz Senowski, który pracował w jednym z krakowskich teatrów. Pierwszy występ chóru odbył się 5 marca 1899 roku w sali Hotelu “Royal”.
Czarne karty w historii zespołu
Wydarzenia wojenne, które dotknęły Europę, odcisnęły tragiczne piętno również na historii polskiego zespołu muzycznego. Wraz z wybuchem I wojny światowej działalność chóru została zawieszona. Część członków chóru została powołana do armii austriackiej, a część została członkami publicznej organizacji Związek Strzelecki.
Członkom chóru udało się wznowić działalność 15 stycznia 1919 roku, jednak nie wszyscy chórzyści mogli powrócić do swojego ulubionego zespołu – wielu z nich zabrała wojna.
Pierwsze próby chóru po wojnie odbywały się w pomieszczeniach związków zawodowych, a później w konserwatorium. Wkrótce chór zyskał popularność, a zespół był zapraszany na ważne uroczystości. W 1927 r. Stowarzyszenie Lutnia Robotnicza przystąpiło do Wojewódzkiego Związku Chórów i Orkiestr.
3 lutego 1929 r. chór dał koncert w sali koncertowej Starego Teatru z okazji własnego 30-lecia. Na scenie wystąpili aktorzy i śpiewacy Opery Krakowskiej oraz Orkiestra Symfoniczna Hejnał. Gościem honorowym jubileuszowego koncertu był Ignacy Daszyński, Marszałek Sejmu RP.
Kolejny koncert jubileuszowy, tym razem z okazji 40-lecia chóru, odbył się w przededniu II wojny światowej, w kwietniu 1939 roku. Kolejna wojna ponownie pochłonęła członków chóru: czterech zginęło podczas kampanii wrześniowej, czterech kolejnych podczas operacji warszawskiej Armii Krajowej przeciwko III Rzeszy, a pięciu zostało zamordowanych w Auschwitz za działalność w ruchu oporu. Po wojnie chór wznowił próby.
Największy rozkwit
Swoje sześćdziesięciolecie chór uczcił koncertem w Filharmonii Krakowskiej. Dyrygentem chóru była wówczas Wanda Lachowicz, która pozostała z chórem najdłużej.
Okres świetności chóru rozpoczął się w 1976 roku. W tym okresie patronat nad chórem objęło Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Krakowie i członkowie chóru zawsze mogli liczyć na wsparcie finansowe. Kiedy kwestie finansowe zostały rozwiązane, chór rozpoczął aktywną pracę twórczą.
27 lutego 2006 roku nazwa chóru została zmieniona na Lutnia Krakowska we współpracy z Krakowskim Miejskim Przedsiębiorstwem Komunikacyjnym w uznaniu wieloletniej współpracy ze sponsorującym chór przedsiębiorstwem.
W celu dalszej owocnej współpracy chór został przeorganizowany w stowarzyszenie – decyzję o jego powołaniu podjęto w dniu 13 lipca 2009 roku.
Repertuar zespołu
W ciągu swojej długiej historii Lutnia Krakowska wykonywała wiele różnych gatunków muzycznych. Wśród nich znajdują się opery, pieśni patriotyczne i ludowe, utwory religijne itp.
Przez cały okres swojego istnienia zespół uczestniczył w wielu oficjalnych uroczystościach państwowych i regionalnych. Nigdy nie odmawiał występów dla domów pomocy społecznej, domów opieki i szkół.
Lutnia Krakowska koncertowała niemal we wszystkich krajach Europy. W 2004 roku chór nagrał swój pierwszy album muzyczny „Kolędy i pastorałki”.
W swojej historii chór otrzymał wiele nagród, wyróżnień i dyplomów. W szczególności chór został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i Złotą Odznaką z Laurem. W 1946 roku chór zdobył pierwsze miejsce na Krajowym Festiwalu Pieśni Polskiej.
Członkowie chóru nie poprzestają na tym i zawsze biorą udział w różnych konkursach i festiwalach.
