Nagrodzony Oscarem film „Lista Schindlera” to klasyka światowego kina i jeden z najpopularniejszych filmów w historii. Jednak za siedmioma spośród dwunastu możliwych Oscarów stała tytaniczna praca reżysera Stevena Spielberga, który po zakończeniu projektu planował nawet zakończyć karierę filmową. Zadanie, które wytyczył sobie S. Spielberg było naprawdę bardzo trudne. Konieczne było nie tylko pokazanie ewolucji osobowości fabrykanta Oskara Schindlera, ale także ścisłe trzymanie się historycznej autentyczności wydarzeń. Dlatego większość zdjęć kręcono w Krakowie, gdzie bohater filmu mieszkał i pracował w czasie II wojny światowej. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule na portalu krakow-trend.eu.
Jak wszystko się zaczęło?
S. Spielberg wpadł na pomysł nakręcenia filmu po przeczytaniu powieści „Arka Schindlera” Thomasa Keneally’ego. Reżyser był tak poruszony tragedią polskich Żydów i biografią krakowskiego biznesmena, który z narażeniem własnego życia ich ratował, że praktycznie zapukał do drzwi szefów studia Universalu, namawiając ich do podjęcia się dość eksperymentalnego i kontrowersyjnego projektu z komercyjnego punktu widzenia.
W rezultacie autorytet S. Spielberga wciąż rósł, a zdjęcia dostały zielone światło. Postawiono jednak główny warunek, którym było dokończenie filmu „Park Jurajski” – już praktycznie wówczas nakręconego. Reżyser musiał się zgodzić, czując jednocześnie szalony kontrast, który obligował go do jednoczesnego prowadzenia przygotowań do zdjęć do najbardziej brutalnego dramatu wojennego i prowadzenia montażu rozrywkowego filmu o dinozaurach. Jednak, gdy ostatni projekt dobiegł końca, S. Spielberg i ekipa filmowa przenieśli się do Krakowa, całkowicie skupiając się na “Liście Schindlera”.
Na szczególną uwagę zasługuje dobór aktora do głównej roli. Reżyser miał wyraźne przekonanie, że hollywoodzka rozpoznawalność zaszkodzi projektowi, ponieważ ważne było, aby widzowie poznali paradoksalny charakter bohatera, a nie jego medialny wygląd. Dlatego Oskara Schindlera zagrał w filmie mało znany brytyjski aktor Ralph Fiennes.
Skrupulatność stosowano także przy wyborze statystów. W kręceniu wzięło udział około 160 pomniejszych postaci, głównie Polaków, Żydów i Niemców. W sceny masowe, w których uczestniczyło ponad 100 tysięcy osób, trzeba było zaangażować okolicznych mieszkańców.
Najważniejsze lokacje
Jak zauważono, jednym z najważniejszych akcentów filmu była atmosfera historycznej autentyczności. Dlatego bohater R. Fiennesa mieszkał w prawdziwym mieszkaniu S. Schindlera przy ulicy Straszewskiego 7, w którym zachowała się nawet część mebli jego właściciela. Poznanie się z Leopoldem Pfefferbergiem kręcono w Bazylice Mariackiej – jednym z symboli Krakowa, znajdującym się na Rynku Głównym. Rozpoznawalny jest także most Piłsudskiego, na którym sfilmowano masową przeprawę Żydów.
Niepowtarzalny klimat potrafiła również oddać fabryka Schindlera – przedsiębiorstwo produkujące emaliowaną zastawę stołową, w którym główny bohater zatrudniał Żydów jako tanią siłę roboczą. Dopiero w 2010 roku przeprowadzono w tym miejscu gruntowny remont i powołano do życia Muzeum Sztuki Nowoczesnej. W czasie kręcenia filmu budynek i teren były w opłakanym stanie, od wojny nic tam wtedy nie zrobiono.
W kadrze wyraźnie widać też dzielnicę Kazimierz, która przed wydarzeniami z krakowskiego getta była uważana za dzielnicę żydowską. Jednak ekipa filmowa musiała odtworzyć obóz koncentracyjny Płaszów, ponieważ obszar, gdzie kiedyś istniał, był usiany nowoczesnymi domami. Pawilon z dekoracjami znajdował się zaledwie kilkaset metrów od miejsca, w którym znajdował się rzeczywisty obóz niemiecki.
Gdy tylko film trafił do kin, odniósł ogromny sukces. “Lista Schindlera” zarobiła na całym świecie 322 miliony dolarów przy budżecie wynoszącym zaledwie 22 miliony dolarów. S. Spielberg celowo odmówił honorarium, wierząc, że jeśli wzbogaci się na tym projekcie, będą to „krwawe pieniądze”. Zamiast tego przesłał wszystkie fundusze do Fundacji Shoah – organizacji zajmującej się przechowywaniem faktów i dokumentów na temat ludobójstwa II wojny światowej.
