{"id":1404,"date":"2023-04-29T21:55:11","date_gmt":"2023-04-29T19:55:11","guid":{"rendered":"https:\/\/krakow-trend.eu\/?p=1404"},"modified":"2023-04-29T21:55:23","modified_gmt":"2023-04-29T19:55:23","slug":"widowiska-w-tawernach-i-burleski-po-hebrajsku-jak-zmienial-sie-teatr-zydowski-w-krakowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/eternal-1404-widowiska-w-tawernach-i-burleski-po-hebrajsku-jak-zmienial-sie-teatr-zydowski-w-krakowie","title":{"rendered":"Widowiska w tawernach i burleski po hebrajsku: jak zmienia\u0142 si\u0119 teatr \u017cydowski w Krakowie"},"content":{"rendered":"\n<p>Prowincja Galicja w Cesarstwie Austro-W\u0119gierskim by\u0142a jednym z najg\u0119\u015bciej zaludnionych przez \u017byd\u00f3w region\u00f3w w ca\u0142ej Europie. W miastach takich jak Lw\u00f3w, Czerniowce, Brody, Tarnopol, Przemy\u015bl czy Krak\u00f3w udzia\u0142 ludno\u015bci \u017cydowskiej waha\u0142 si\u0119 pod koniec XIX wieku od 30% do 75%.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Mimo, \u017ce spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska stara\u0142a si\u0119 zasymilowa\u0107 z kultur\u0105 polsk\u0105, nadal podtrzymuje swoje tradycje i tworzy w\u0142asne o\u015brodki \u017cycia teatralnego. Wi\u0119cej o tradycji teatralnej \u017byd\u00f3w w Krakowie od przesz\u0142o\u015bci do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci przeczytasz w artykule na <a href=\"http:\/\/krakow-trend.eu\">krakow-trend.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Zainteresowanie spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej teatrem XIX i XX wieku<\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"555\" height=\"312\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-trend.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2023\/04\/image-33.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1405\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-trend.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2023\/04\/image-33.png 555w, https:\/\/cdn.krakow-trend.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2023\/04\/image-33-300x169.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 555px) 100vw, 555px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Nic dziwnego, \u017ce od lat 70. XIX wieku wielu krakowskich artyst\u00f3w by\u0142o pochodzenia \u017cydowskiego, cz\u0119sto z biednych i ortodoksyjnych rodzin. Ci aktorzy, \u015bpiewacy i muzycy reprezentowali nowe pokolenie: byli inteligentni, \u015bmiali i pewni siebie. Mieli artystyczny wyraz twarzy i pi\u0119kne g\u0142osy, kt\u00f3re wykszta\u0142cili \u015bpiewaj\u0105c jeszcze jako nastolatkowie w \u017cydowskich synagogach. Scenami dla \u017cydowskich aktor\u00f3w-amator\u00f3w by\u0142y podw\u00f3rka, gospody, ogr\u00f3dki winne, kawiarnie, prowizoryczne teatry w remizach stra\u017cackich i lokalnych klubach.<\/p>\n\n\n\n<p>Istniej\u0105 dowody na to, \u017ce wielu \u017byd\u00f3w lubi\u0142o wydarzenia kulturalne. \u017bydzi przez ca\u0142y XIX wiek chodzili na koncerty, przedstawienia operowe, baletowe i teatralne. W drugiej po\u0142owie wieku ich zainteresowanie nawet wzros\u0142o. Gdy po 1883 roku w\u0142adze carskie utrudnia\u0142y wystawianie teatr\u00f3w w j\u0119zyku jidysz, krakowscy teatralni mi\u0142o\u015bnicy przyci\u0105gali cz\u0119\u015b\u0107 licznej \u017cydowskiej publiczno\u015bci na polskie przedstawienia.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tymczasem w 1900 roku w Krakowie mieszka\u0142o ju\u017c 25 670 \u017byd\u00f3w. Dlatego na pocz\u0105tku XX wieku niekt\u00f3rzy dramatopisarze zacz\u0119li tworzy\u0107 oryginalne polskie sztuki skierowane do \u017cydowskiej publiczno\u015bci. W\u015br\u00f3d nich byli Gabriela Zapolska, Stefania Piotrowska, Ma\u0142ka Schwarcenkopf, Mark Arnshteyn.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Dwa najs\u0142ynniejsze teatry \u017cydowskie<\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"467\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-trend.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2023\/04\/image-34.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1408\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-trend.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2023\/04\/image-34.png 700w, https:\/\/cdn.krakow-trend.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2023\/04\/image-34-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.krakow-trend.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/34\/2023\/04\/image-34-696x464.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Najs\u0142ynniejszy teatr \u017cydowski XX wieku zosta\u0142 otwarty w 1917 roku w domu przy ulicy Boche\u0144skiej, a jego dyrektorem by\u0142 Jakub Moj\u017cesz. Przedstawienia odbywa\u0142y si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w j\u0119zyku jidysz. W repertuarze znalaz\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie banalne melodramaty o przewidywanej i naiwnej fabule, kt\u00f3re mia\u0142y posmak erotyczny i \u0142\u0105czy\u0142y tragedi\u0119 z burlesk\u0105. Prowadzi\u0142o to do niejednoznacznego stosunku do teatru, zw\u0142aszcza ze strony spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej. Zasymilowani \u017bydzi krakowscy uwa\u017cali tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Moj\u017cesza za szkodliw\u0105 dla obrazu kultury \u017cydowskiej.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W 1920 roku dyrektor teatru opu\u015bci\u0142 Krak\u00f3w. W latach 20. dyrektorzy zmieniali si\u0119 w niezwyk\u0142ym tempie, wi\u0119c publiczno\u015b\u0107 nie mog\u0142a si\u0119 do tego przyzwyczai\u0107, a liczba odwiedzaj\u0105cych teatr nie by\u0142a sta\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>W p\u00f3\u017aniejszym okresie teatr \u017cydowski przeszed\u0142 na finansowanie ze skarbu miasta i stworzy\u0142 w\u0142asny zesp\u00f3\u0142 aktorski, w kt\u00f3rym wyst\u0119powa\u0142y znane postacie polskiej sceny. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 teatru zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wraz z rozpocz\u0119ciem II Wojny \u015awiatowej w 1939 roku. W okresie powojennym otwarto jego analog w Warszawie, kt\u00f3ry dzia\u0142a do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n<p>W Krakowie nadal kwitnie zainteresowanie kultur\u0105 \u017cydowsk\u0105, a jednym z jego motor\u00f3w jest Krakowski Teatr Midrasz. Za\u0142o\u017cony w 2008 roku przez \u017byd\u00f3wk\u0119 Tany\u0119 Segal, teatr oferuje zwiedzaj\u0105cym przedstawienia oparte na staro\u017cytnych \u017cydowskich pismach i wgl\u0105d w \u017cydowsk\u0105 tradycj\u0119. Spektakle s\u0105 w j\u0119zyku polskim, ale zawieraj\u0105 hebrajskie teksty oraz podpisy w j\u0119zyku polskim, angielskim, a nawet francuskim.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanya Siegal tw\u00f3rczo przekszta\u0142ci\u0142a \u017cycie \u017cydowskie w historycznym mie\u015bcie Krakowie, \u0142\u0105cz\u0105c studia \u017cydowskie i aktorstwo. Swoj\u0105 karier\u0119 rozpocz\u0119\u0142a jako aktorka w Moskiewskim \u017bydowskim Teatrze Muzycznym. W 2007 roku zosta\u0142a wy\u015bwi\u0119cona na rabina. W 2008 roku rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 w Krakowie, gdzie dostrzeg\u0142a potencja\u0142 i potrzeb\u0119 stworzenia nowoczesnej \u017cydowskiej spo\u0142eczno\u015bci kulturalnej. W 2009 roku wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142a post\u0119pow\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 Beit Krak\u00f3w, w kt\u00f3rej jest duchowym przyw\u00f3dc\u0105.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prowincja Galicja w Cesarstwie Austro-W\u0119gierskim by\u0142a jednym z najg\u0119\u015bciej zaludnionych przez \u017byd\u00f3w region\u00f3w w ca\u0142ej Europie. W miastach takich jak Lw\u00f3w, Czerniowce, Brody, Tarnopol, Przemy\u015bl czy Krak\u00f3w udzia\u0142 ludno\u015bci \u017cydowskiej waha\u0142 si\u0119 pod koniec XIX wieku od 30% do 75%.&nbsp; Mimo, \u017ce spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska stara\u0142a si\u0119 zasymilowa\u0107 z kultur\u0105 polsk\u0105, nadal podtrzymuje swoje tradycje i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":304,"featured_media":1188,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[159],"tags":[711,741,616,713,743,742,633,740,744,712],"motype":[163],"moformat":[20],"moimportance":[35],"class_list":{"0":"post-1404","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","8":"tag-historia-teatrow","9":"tag-jak-zmienial-sie-teatr-zydowski","10":"tag-miejsca-i-ulice-krakowa","11":"tag-sceny-teatralne-krakowa","12":"tag-teatr-zydowski","13":"tag-teatr-zydowski-w-krakowie","14":"tag-teatry-krakowa","15":"tag-widowiska-w-tawernach-i-burleski-po-hebrajsku","16":"tag-zainteresowanie-spolecznosci-zydowskiej-teatrem-xix-i-xx-wieku","17":"tag-zycie-teatralne-w-krakowie","18":"motype-eternal","19":"moformat-vlasna","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1404","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/304"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1404"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1404\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1411,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1404\/revisions\/1411"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1404"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=1404"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=1404"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=1404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}