{"id":1245,"date":"2026-02-16T04:49:57","date_gmt":"2026-02-16T03:49:57","guid":{"rendered":"https:\/\/krakow-trend.eu\/?p=1245"},"modified":"2023-03-29T14:43:48","modified_gmt":"2023-03-29T12:43:48","slug":"kinematografia-teatr-i-balet-jak-wypoczywano-w-krakowie-w-xix-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/eternal-1245-kinematografia-teatr-i-balet-jak-wypoczywano-w-krakowie-w-xix-wieku","title":{"rendered":"Kinematografia, teatr i balet: jak wypoczywano w Krakowie w XIX wieku"},"content":{"rendered":"\n

Wypoczynek w Krakowie w XIX wieku by\u0142 raczej monotonny, a czasami kojarzony przede wszystkim z pija\u0144stwem. W ca\u0142ym mie\u015bcie dzia\u0142a\u0142o wiele pub\u00f3w, kawiarni i restauracji, kt\u00f3re skupia\u0142y pod jednym dachem r\u00f3\u017cne warstwy ludno\u015bci. Nadszed\u0142 jednak czas na now\u0105 er\u0119 rozrywki dla dobrze wychowanych pa\u0144 i szanowanych pan\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c kabarety i bale. Wi\u0119cej na ten temat mo\u017cna przeczyta\u0107 w artykule na portalu krakow-trend.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W Krakowie narodzi\u0142a si\u0119 era polskiego kina<\/h2>\n\n\n\n

Historycy s\u0105 zgodni co do tego, \u017ce era rodzimej kinematografii narodzi\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie w Krakowie i datuje si\u0119 j\u0105 na 14 listopada 1896 roku. Tego dnia w teatrze im. Juliusza S\u0142owackiego w Krakowie wy\u015bwietlono film na aparacie braci Lumi\u00e8re.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cne jest to, \u017ce najwy\u017csze warstwy spo\u0142ecze\u0144stwa nie od razu doceni\u0142y t\u0119 kulturow\u0105 innowacj\u0119. Kino by\u0142o postrzegane jako rozrywka plebejska, jarmarkowa i absolutnie niskiej jako\u015bci, wymy\u015blona dla niewymagaj\u0105cej i szukaj\u0105cej taniej rozrywki publiczno\u015bci. Jednak kilka lat p\u00f3\u017aniej ta opinia uleg\u0142a radykalnej zmianie, gdy w Krakowie zacz\u0119\u0142y otwiera\u0107 si\u0119 pierwsze kina oferuj\u0105ce asortyment zachodnich nowo\u015bci. Z kolei odwiedzanie takich miejsc sta\u0142o si\u0119 zaj\u0119ciem nie tylko ni\u017cszych warstw spo\u0142ecze\u0144stwa, ale tak\u017ce bardzo zamo\u017cnych przedstawicieli elity miasta.<\/p>\n\n\n\n

Kina ko\u0144ca XIX wieku ka\u017cdego dnia oferowa\u0142y swoim widzom spektakularne pokazy, kt\u00f3re pozwala\u0142y ogl\u0105da\u0107 filmy z ca\u0142ego \u015bwiata. Spektakle operetkowe, komediowe i dramatyczne prezentowane na du\u017cym ekranie cieszy\u0142y si\u0119 sporym uznaniem krakowian. Ponadto za wska\u017anik wykszta\u0142cenia uznano rozumienie najnowszych innowacji i omawianie ich w \u015brodowisku kulturowym.<\/p>\n\n\n\n

Budowa narodowej sali teatralnej<\/h2>\n\n\n\n

W tym okresie bran\u017ca kina r\u00f3wnie\u017c rozwija\u0142a si\u0119 skokowo. Z inicjatywy prezydenta Krakowa J\u00f3zefa Dietla zaproponowano budow\u0119 nowoczesnego teatru, zgodnego ze \u015bwiatowymi standardami, gdy\u017c jedyna w tym czasie instytucja w mie\u015bcie nie spe\u0142nia\u0142a wsp\u00f3\u0142czesnych wymaga\u0144 i niezb\u0119dnych \u015brodk\u00f3w bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawe, \u017ce budowa teatru by\u0142a tak priorytetowa, \u017ce w celu jej realizacji na czas nieokre\u015blony od\u0142o\u017cono tak\u017ce przygotowywanie zespo\u0142u budowli hydrotechnicznych. Uroczyste otwarcie \u015bwi\u0105tyni Melpomeny odby\u0142o si\u0119 21 pa\u017adziernika 1893 roku.<\/p>\n\n\n\n

Mimo wysokiego statusu polskiej sceny narodowej, Teatr Miejski od pierwszych dni aktywnie promowa\u0142 \u015bmia\u0142e eksperymenty, balansuj\u0105ce mi\u0119dzy klasyk\u0105 a nowoczesn\u0105 awangard\u0105. Dla re\u017cyser\u00f3w, kt\u00f3rzy p\u00f3\u017aniej stali si\u0119 postaciami kultury o \u015bwiatowej s\u0142awie, ta scena by\u0142a swego rodzaju eksperymentaln\u0105 odskoczni\u0105.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 repertuaru teatru interesowa\u0142a zupe\u0142nie inne grupy spo\u0142eczne. Mimo do\u015b\u0107 drogiej ceny bilet\u00f3w, na odwiedzanie tego miejsca mog\u0142a sobie pozwoli\u0107 nie tylko krakowska elita, ale i klasa \u015brednia. Spektakle polskich dramatopisarzy cieszy\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3lnym uznaniem w\u015br\u00f3d mi\u0142o\u015bnik\u00f3w teatru. W\u015br\u00f3d nich mo\u017cna wymieni\u0107 scenografa Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego i dramaturga Stanis\u0142awa Witkiewicza. Du\u017cym zainteresowaniem cieszy\u0142y si\u0119 zachodnie zespo\u0142y operowe i baletowe, kt\u00f3re przyje\u017cd\u017ca\u0142y na tournee do Krakowa z Pary\u017ca, Rzymu, Londynu itp.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki temu ludno\u015b\u0107 Krakowa w XIX wieku nie by\u0142a pozbawiona mo\u017cliwo\u015bci kulturalnego sp\u0119dzania czasu. Ponadto wyj\u015bcie do kina czy teatru by\u0142o dla przeci\u0119tnego mieszka\u0144ca stolicy kr\u00f3lewskiej znacz\u0105cym wydarzeniem, do kt\u00f3rego przygotowywano si\u0119 z wyprzedzeniem. Zwyczajem by\u0142o omawianie obejrzanego dzie\u0142a przy fili\u017cance kawy, dzielenie si\u0119 nowinkami, a zaproszenie dziewczyny do kina by\u0142o powszechnie uwa\u017cane za przejaw dobrego tonu.<\/p>\n\n\n\n

Jednak kultura masowa zacz\u0119\u0142a si\u0119 rozwija\u0107 dopiero w XX wieku, wtedy dopiero nabiera\u0142a rozp\u0119du i by\u0142a dla wielu zaskakuj\u0105ca.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wypoczynek w Krakowie w XIX wieku by\u0142 raczej monotonny, a czasami kojarzony przede wszystkim z pija\u0144stwem. W ca\u0142ym mie\u015bcie dzia\u0142a\u0142o wiele pub\u00f3w, kawiarni i restauracji, kt\u00f3re skupia\u0142y pod jednym dachem r\u00f3\u017cne warstwy ludno\u015bci. Nadszed\u0142 jednak czas na now\u0105 er\u0119 rozrywki dla dobrze wychowanych pa\u0144 i szanowanych pan\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c kabarety i bale. […]<\/p>\n","protected":false},"author":292,"featured_media":891,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[157],"tags":[634,638,611,631,636,610,629,632,635,633,637,630],"moimportance":[32,35],"motype":[163],"moformat":[20],"class_list":{"0":"post-1245","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kino","8":"tag-balet-w-krakowie","9":"tag-budowa-narodowej-sali-teatralnej","10":"tag-historia-kina","11":"tag-jak-odpoczywali-w-przeszlosci","12":"tag-jak-wypoczywano-w-krakowie-w-xix-wieku","13":"tag-kino-w-krakowie","14":"tag-odpoczac-w-krakowie","15":"tag-pomysly-na-rekreacje","16":"tag-teatr-i-balet","17":"tag-teatry-krakowa","18":"tag-w-krakowie-narodzila-sie-era-polskiego-kina","19":"tag-wolny-czas-w-krakowie","20":"moimportance-golovna-novyna","21":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","22":"motype-eternal","23":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/292"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1245"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1245\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1249,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1245\/revisions\/1249"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/891"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1245"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=1245"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=1245"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-trend.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=1245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}